Chronische pijn en Yin Yoga

Pijn is niet fijn, het liefst hebben we het niet. Geen pijn hebben is zelfs een recht dat in de normen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd staat beschreven. Pijnbestrijding is ruim voorhanden in ons land en voor heel veel mensen is dat een zegen. Zonder goede pijnbestrijding zou hun kwaliteit van leven een stuk lager liggen dan nu het geval is. Tegelijkertijd zijn er steeds meer mensen verslaafd aan zware pijnstillers als oxycodon en is het middel soms erger dan de kwaal: in 2017 werden in Nederland tweeduizend mensen opgenomen in het ziekenhuis en stierven er 220 mensen aan. Oxycodon is, net als alle opiaten, een variatie op morfine. Iedereen weet dat morfine verslavend is, dus hoe bestaat het dat het zoveel en steeds makkelijker wordt voorgeschreven door artsen? Waarom nemen we zulke grote risico’s om onze kwaliteit van leven te verhogen, als we aan die middelen kunnen overlijden?

Misschien heb je daar nog nooit zo bij stil gestaan en heb je als vanzelfsprekend aangenomen dat pijnstillers veilig zijn als ze door een arts worden voorgeschreven. Misschien zijn zware pijnstillers nodig geweest omdat er niets anders hielp tegen je pijn. Ik heb het niet over af en toe een paracetamolletje, maar over dagelijks gebruik van pijnstillers als diclofenac, ibuprofen, naproxen, oxycodon en tramadol. Ooit zal er een hele goede reden zijn geweest om ermee te beginnen en was je niet van plan om het zo lang te gaan gebruiken. Misschien heb je al geprobeerd om ermee te stoppen en kwam je erachter dat dat niet zo gemakkelijk ging, of werd je pijn weer zo erg dat stoppen geen optie was.

De vraag is, wat is je alternatief? Hoe ga je met de pijn om zonder pijnstillers, hoe zorg je voor een goede kwaliteit van leven en hoe zorg je ervoor dat de pijn draaglijk is?

De laatste tien jaar wordt er veel onderzoek gedaan naar fascia. Fascia werd vroeger bindweefsel genoemd, maar die naam is losgelaten sinds blijkt dat verschillende structuren in het lichaam (zoals pezen, banden, vliezen) allemaal deel uitmaken van dezelfde bindweefselstructuren. Het is allemaal hetzelfde spul en daarom is het duidelijker om het over fascia te hebben. Je kunt je het fascia voorstellen als een matrix, als een heleboel laagjes spinnenweb die kruislings over elkaar liggen en waar, als het gezond is, vocht doorheen stroomt. Door bijvoorbeeld een operatie, een ongeluk of een val, maar ook door opeenstapeling van spanning en emoties, gaat het fascia verkleven. Het wordt droog, stug, dik en stijf en het vocht kan het niet meer doorheen stromen. Het gevolg is chronische pijn, want fascia herstelt niet uit zichzelf zonder de juiste therapie. Uit onderzoek naar bijvoorbeeld lage rugpijn, blijkt dat het fascia bij ruim 90% van de patiënten verantwoordelijk is voor de chronische pijn.

Nu hoor ik je bijna denken: “Waarom heeft nog nooit iemand mij iets over fascia verteld?” In de westerse wereld werd tot voor kort fascia gezien als vulling van het lichaam en daarmee oninteressant voor wetenschappelijk onderzoek. Pas sinds er technieken zijn om levend fascia te onderzoeken, is dat veranderd. Op de foto zie je hoe levend fascia eruit ziet. Je kan je voorstellen wat er gebeurt als dit allemaal aan elkaar vast plakt.

levend fascia

In de oosterse geneeswijzen wordt het belang van gezond bindweefsel onderwezen en staan de stromingen die het vocht volgt in het fascia al duizenden jaren bekend als de meridianen en chi. Functionele yin yoga is een effectieve therapie die verdroogd en stijf fascia weer losmaakt, zodat het vocht weer gaat stromen en in balans komt. Wat je daarvan merkt is dat het letterlijk weer gaat stromen in jezelf. Niet alleen in je lijf, maar ook in je gevoel en in je gedachten. Op alle niveaus wordt een gevoel van stagnatie, van blokkade opgeheven. Je komt weer in contact met wie je werkelijk bent.

Voor functionele yin yoga hoef je niet lenig te zijn! Je gebruikt je lichaam niet om in de houding te komen, maar het is juist andersom: je gebruikt de houding om in je lijf te komen. Er bestaat niet één juiste manier om een oefening uit te voeren, want iedereen is anders. Waar het om gaat, is dat je goed luistert naar je lijf en met respect voor jouw unieke grenzen en mogelijkheden de houding zó gebruikt dat je voelt dat er wat loskomt in je lijf, in je gevoelens en in je gedachten.

Ik ben er om je te helpen je lijf opnieuw te leren kennen en de oefeningen aan te passen aan wat goed is voor jou, op dit specifieke moment. Wetenschappelijk onderzoek naar functionele yin yoga wijst uit, dat de meeste mensen verbetering gaan merken als ze gedurende vier maanden minimaal twee maal per week een uur oefeningen deden en dit daarna eenmaal per week onderhouden.

Wil je zelf ervaren wat functionele yin yoga voor jou kan betekenen? Je kunt hier een gratis proefles boeken.

Wat is overspannenheid en burnout, hoe ontstaat het en wat doe je eraan?

Stress ontstaat door omstandigheden of gebeurtenissen die je als bedreigend ervaart. Wat stress is, is voor iedereen verschillend. Wat voor de één een welkome afwisseling of spanning betekent, kan voor de ander een ramp zijn.

Een bruikbare indeling van stressoren (dingen waar je stress van krijgt) is die in verplichtingen, problemen en levensgebeurtenissen. Bij verplichtingen kun je bijvoorbeeld denken aan terugkerende belasting in werk, studie, huishouding en zorg. Problemen zijn ongewenste situaties op diverse gebieden zoals relaties, financiën, werk, carrière en dergelijke. En vroeg of laat maakt iedereen bepaalde levensgebeurtenissen mee, welke meer of minder ingrijpende veranderingen in het leven met zich meebrengen die verwerking en/of aanpassing van je levenspatroon vereisen.

Als je met één of meer stressoren te maken krijgt, moet je deze op de een of andere manier hanteren om je gevoel van evenwicht te bewaren of te herstellen. De psychologische term hiervoor is ‘coping’. Kort gezegd betekent ‘coping’: jouw manier van stresshantering. Ieder mens heeft een bepaalde ‘copingstijl’. Jouw copingstijl kan meer of minder effectief zijn.

Er ontstaat een gevoel van onaangename spanning, als je veel moeite hebt met het hanteren van de stressor en normaal te blijven functioneren. Tot zover is dit alles nog een betrek­kelijk normale ervaring: iedereen heeft het wel eens druk (verplichtingen), heeft wel eens problemen of tegenslagen, of krijgt te maken met ingrijpende veranderingen (levensgebeurtenissen). Als jouw copingstijl echter tekort schiet om het evenwicht te herstellen en je weet niet meer wat je moet doen, dan ontstaat er controleverlies en raak je de grip op de situatie kwijt. Je gevoel van spanning neemt dan flink toe en er rest je geen andere optie meer dan het op te geven. Je stopt met verdere pogingen om de stressor het hoofd te bieden, je laat belangrijke sociale rollen vallen, je meldt je ziek en je trekt je terug. Dan is er sprake van overspanning: een combinatie van spanning, controleverlies en sociaal disfunctioneren.

Als je overspannen bent, kunnen lichamelijke spanningsklachten het beeld in meer of mindere mate gaan meekleuren. Hierdoor kan, als je daar gevoelig voor bent, een proces van somatisatie worden geactiveerd. Somatisatie houdt in dat de spanning en de daarmee samenhangende lichamelijke klachten een vicieuze cirkel worden, doordat je overmatig gaat focussen op je lichamelijke klachten. Aandacht van de omgeving, inclusief de zorgsector, kan dit proces verder versterken.

Wanneer overspanningsklachten langer bestaan dan zes maanden en moeheid en uitputting sterker op de voorgrond treden, heb je waarschijnlijk te maken met een burnout. Zoek altijd professionele hulp als je vermoedt dat je een burnout hebt en laat je niet door de (bedrijfs)arts naar huis sturen met het simpele advies ‘rust’. Met rust alleen herstel je niet van een burnout. Sterker nog, doordat je mogelijk al een lange periode veel te veel van jezelf gevraagd hebt is het goed mogelijk dat je niet eens meer weet hoe je moet ontspannen. Zonder de juiste hulp kan het advies ‘rust’ makkelijk leiden tot een nieuw gevoel van onmacht en controleverlies, waardoor je gevoel van spanning en stress nog meer zal toenemen.

Burnout is een ernstige toestand, die niet herstelt zonder specifieke behandeling. Bij een burnout kun je een scala van klachten ervaren. Je lijf doet het niet meer en je voelt je totaal uitgeput. Je kunt niet meer werken en je lijkt niet meer de baas over je lichaam. Je hebt (plotseling) allerlei fysieke klachten: hoofdpijn, koud, koorts, beperkt zicht, maagpijn, spierpijn, gewrichtspijn, hartkloppingen, huidaandoeningen en huiduitslag, diarree of verstopping, misselijkheid en oorsuizen. Je bent erg emotioneel, je kunt niet stoppen met huilen, of je voelt je ontzettend boos of angstig, je kunt paniekaanvallen of stemmingswisselingen hebben. Je bent volledig uitgeput en tot niets meer in staat, ook al zou je het misschien nog wel willen. Je hoofd lijkt het niet meer te doen, je kunt je niet meer concentreren op een tekst – hoe eenvoudig ook – je hebt moeite met het verwerken van informatie. Je geheugen laat je in de steek en je bent gevoelig voor allerlei zintuiglijke prikkels. Je hebt zin in junkfood en je slaapt slecht.

De weg terug uit een burnout duurt één tot anderhalf jaar, maar het kan meerdere jaren duren voordat je weer volledig hersteld bent. Uit een onderzoek van Arno van Dam e.a. uit 2014 bleek dat na 2 jaar restsymptomen nog steeds aanwezig kunnen zijn. Het herstel van cognitieve klachten als concentratie en geheugenverlies duurt het langst, vooral als je daarbij ook slecht slaapt. Bij 15% van alle mensen met een burnout blijven restsymptomen zelfs langer dan 2 jaar aanwezig. Met de juiste begeleiding bij een burnout zorg je voor een zo goed mogelijk herstel en zo min mogelijk restklachten.

In het herstel van een burnout zijn drie fases te onderscheiden:

  • Fase 1: Herstel van de balans inspanning – ontspanning, waardoor je kunt gaan herstellen van fysieke, emotionele en mentale klachten;
  • Fase 2: Zelfreflectie. Hoe ben je in een burnout terecht gekomen en op welke factoren kun je zelf invloed gaan uitoefenen? Hoe kijk jij naar jezelf en de wereld om je heen? Het is nu tijd om je persoonlijke copingstijl eens onder de loep te nemen en goed in kaart te gaan brengen welke waarden voor jou belangrijk zijn in je leven. Je leert jezelf beter kennen, waardoor je meer grip op je leven zult gaan ervaren en bewust het evenwicht – blijvend – kunt gaan herstellen;
  • Fase 3: Terugvalpreventie en re-integratie naar het werk.

Het is belangrijk om te weten dat hoe snel je alle drie de fasen doorloopt, afhankelijk is van jouw eigen herstel! Niemand, ook de bedrijfsarts niet, kan en mag druk op je uitoefenen om sneller dan jíj kunt aan te sturen op hervatting van je normale dagelijkse taken. Aan de andere kant is het ook belangrijk om te weten dat je niet beter wordt van rust en ontspanning alleen. De essentie waar het om draait in alle fasen naar herstel is balans tussen inspanning en ontspanning – en deze balans de rest van je leven bewust te leren bewaren.

Nieuw: functionele yin yoga

In de zomervakantie heb ik eindelijk een lang gekoesterde wens in vervulling laten gaan! Na 20 jaar verschillende vormen van yoga te beoefenen en de yogafilosofie door zelfstudie steeds beter te begrijpen, heb ik in augustus een intensieve opleiding van 100 uur gevolgd tot functioneel yin yogadocent. Tijdens de opleiding voelde het alsof alle kennis en levenservaring die ik in mijn leven had verzameld bij elkaar kwam en alsof iemand een gordijn wegtrok, waardoor alle stukjes van de puzzel ineens één geheel vormden. Het motto van mijn praktijk: ‘Kom bij jezelf – fysiek, persoonlijk, sociaal en spiritueel’ kreeg nog meer diepgang en werd nog completer. Natuurlijk had ik om die redenen juist besloten deze opleiding te volgen, maar dat het zó’n impact op me zou hebben en me zoveel zou brengen, had ik niet verwacht.

Er ging iets stromen in mij en dat heeft alles in een stroomversnelling gebracht. De verhuurder was al op de hoogte van mijn plannen om therapeutische yin yoga te integreren in mijn praktijk als holistisch psycholoog. En veel eerder dan verwacht wist hij voor mij een ruimte boven mijn praktijk vrij te maken zodat ik aan de slag kon!

Vanaf dinsdag 1 oktober aanstaande is Libra Yoga een feit en start ik in kleine groepjes van maximaal 10 personen met heerlijke ontspannende therapeutische yin yogalessen.

Natuurlijk blijft Libra Coaching en Counseling gewoon naast Libra Yoga bestaan. Het zijn twee takken aan de stam van holistische therapie, die elkaar wederzijds zullen aanvullen en verrijken.

Wat is functionele yin yoga?

Het doel van functionele yin yoga is om via je lichaam in contact te komen met je gevoelens en gedachten en de energiestroom van je hele wezen in balans te brengen. De meeste mensen identificeren zich met hun lichaam, terwijl gevoelens en overtuigingen het grootste deel van ons doen en laten bepalen. Zolang die onbewust blijven, ben je een speelbal van je eigen innerlijk en dat kost veel energie of leidt tot klachten.

Misschien denk je nu: Help, ik ben niet lenig! Je hoeft niet lenig te zijn om aan functionele yin yoga te kunnen doen. Bij functionele yin yoga gaat het er niet om hoe je eruit ziet, maar om wat je voelt en wat je van jezelf bewust wordt. We doen rustige oefeningen, die zittend of liggend worden uitgevoerd, desgewenst ondersteund door kussens of props.

Functionele yin yoga als yogatherapie

Ik geef functionele yin yoga als yogatherapie aan kleine groepen van maximaal 10 personen met psychische en medisch onverklaarde/niet goed behandelbare lichamelijke klachten. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan chronische pijnklachten, fibromyalgie, lage rugpijn, burnout en overgangsklachten, maar ook ademhalingsstoornissen door chronische of acute hyperventilatie. Je adem is de verbinding tussen lichaam en geest, dus goed leren ademhalen is de sleutel tot meer innerlijke rust. Psychische klachten die goed reageren op yin yoga zijn o.a. depressie, angst- en paniekstoornissen, maar ook mensen die moeite hebben om zich te ontspannen hebben veel baat bij functionele yin yoga.
Je hoeft geen cliënt te zijn in mijn praktijk om je te kunnen aanmelden voor yoga.

Wat gebeurt er bij yin yoga met je lijf en in je gevoel?

Functionele yin yoga kenmerkt zich door houdingen die 2-5 minuten worden aangehouden en die een verandering bewerkstelligen in de gel-sol balans van het fascia. Fascia bestaat uit die weefsels in het lichaam die vroeger bindweefsel genoemd werden. In tegenstelling tot wat voorheen werd gedacht is bindweefsel geen overbodige vulling dat om spieren en organen heen ligt, maar een essentiële structuur die vorm en functie van het lichaam bepaalt. Chronische pijn blijkt in de meeste gevallen te ontstaan door problemen in het fascia. Daarnaast blijkt fascia extreem gevoelig te zijn voor emotionele stress en heeft het de neiging om spanningen op te slaan en die vervolgens weken, maanden, zelfs jaren vast te houden. Door yin yoga breng je weer ontspanning in het fascia en daarmee balans tussen je fysieke, emotionele en mentale lichamen. Je komt bij jezelf en er ontstaat ruimte om meer te worden wie je echt bent.

Assisted Yin

Voor mensen die al langere tijd niet bewogen hebben, door pijn, ziekte of ouderdom, is assisted yin een heerlijke manier om je lichaam weer te laten bewegen en je weefsels weer te stretchen. Zo kan je energie weer gaan stromen! In assisted yin hoef je alleen maar te gaan liggen en word je, door mij ondersteund, op een zachte manier in de houdingen gebracht. Een paar wekelijkse individuele sessies waarin je fascia op een ontspannen manier met mijn hulp wordt gestretcht, geeft je weer meer vertrouwen en soepelheid terug in je lichaam zodat je wellicht kunt overstappen naar een van de groepen.

Ben je nieuwsgierig geworden? Boek dan hier je gratis proefles!

Heel graag tot ziens op de mat.

Warme groeten,

Marlene

 

Van crisis naar nieuw leven

Transformatie is van oudsher omgeven door magie, rituelen en taboes. In vroeger tijden lag de regie over transformatieprocessen bij de priester-magiër. De oude magische cultuur bestaat niet meer in het Westen, maar de macht van de priester-magiër is springlevend en ligt nu bij artsen, therapeuten, wetenschappers, politici en ceo’s. De sfeer rondom transformaties is nog steeds een geheimzinnig taboe en heet nu ‘crisis’. Mensen – of economieën – in crisis vinden we zwak en laten we graag fixen door experts.
Die houding ontneemt ons het zicht op de crisis als transformatieproces naar nieuw leven.

Jeroen Zwaal twittert op 10 juni 2019: ‘Een crisis ontstaat als een toekomst zich aandient die nog niet matcht met het verleden. Op dat moment is een drastische koerswijziging
nodig! In de chaos lijkt richting of oplossing afwezig, zekerheden zijn niet voorhanden. loslaten om daarna het nieuwe te aanvaarden. Kortom: crisis!’

Mijn hele lichaam resoneert op deze tweet. Ik heb meerdere crises doorgemaakt in mijn leven en – inderdaad – daarna was mijn leven niet meer te vergelijken met hoe het voorheen was. Ik voelde me kwetsbaar en onzeker in die periodes. Ik wist niet welke richting te kiezen, alleen dat de weg terug was afgesloten. Iedere crisis leerde mij om dichter bij mezelf te blijven en voorzichtig, voelend, op de tast bijna, te bepalen waar
ik mijn volgende stap kon zetten. Het was alsof ik over dun ijs liep en ik durfde pas met mijn volle gewicht op mijn voorste been te rusten als ik er zeker van was dat ik geen scheurend geluid hoorde onder mijn voeten. Zo bereikte ik de overkant, waar ik langzaam de bouwstenen van mijn nieuwe leven kon vinden.

Het woord crisis komt van het Griekse krinomai en betekent: scheiden, schiften, onderscheiden, beslissen, beslechten, richten en oordelen. Een crisis is dus een moment van waarheid waarop een beslissing moet worden genomen die van grote invloed is op de toekomst. Het woord crisis heeft een negatieve lading – in onze tijd en cultuur geloven we graag dat succes een keuze is. Mensen die een crisis doormaken zien we als zwak, verward en labiel.

Een crisis kent slechts twee mogelijke uitkomsten: beter worden of sterven. Ten tijde van de crisis is de uitkomst onbekend, maar de wil om te overleven en de behoefte aan verandering sterk. Het is bijvoorbeeld bekend dat suïcidaal depressieve mensen ten diepste verlangen naar verandering – ze willen niet persé dood, ze willen alleen niet meer zo leven. De dood is een laatste toevluchtsoord om de gewenste verandering te
realiseren. Voor terminaal zieken is de naderende dood vaak de aanleiding om onafgemaakte zaken af te ronden: relaties te herstellen, of eindelijk die dingen te doen waarvoor eerder geen tijd leek te zijn. Beter worden of sterven – de crisis betekent in
beide gevallen een transformatie, een nieuw besef van wie je wilt zijn of hoe je herinnerd wilt worden na je dood.

Als een crisis zich aandient – nee, een crisis is nooit een keuze – getuigt het dan niet van moed als je ermee aan de slag gaat? Een crisis gaat gepaard met ongekende krachten en vergt het uiterste van je draagkracht, veerkracht en probleemoplossend vermogen. Getuigt het dan niet van wijsheid als je hulp vraagt aan een goede vriend, familielid, arts
of therapeut? Iemand bij wie je vertrouwd en veilig bent, iemand met wie je onzekerheden en emoties kunt delen, iemand bij wie je op adem kunt komen. Een crisis onderbreekt op brute wijze de rode draad in je levensverhaal. Hij laat je twijfelen aan wie je bent, wie je was en wie je wilt zijn. Over het rustig kabbelende water is plotseling een storm opgestoken die je bootje laat kapseizen. De regie die zo vanzelfsprekend was, wordt je uit handen geslagen. Je ligt in het water en jezelf terug aan boord hijsen is onmogelijk. Het is zwemmen, verdrinken, of jezelf drijvend houdend tot er hulp komt. Mensen die een crisis hebben meegemaakt kennen de chaos, de angst, de verwarring, de
kwetsbaarheid. En ze kennen hun wil om te leven! Ze kennen de moed en de kracht die daarvoor nodig is en ze kennen de onschatbare waarde van een helpende ander. De verbinding met een medemens, iemand die empathisch en zonder oordeel luistert om samen met jou te ontdekken wat jij nodig hebt om te worden wie je kunt zijn. Om béter
te worden, niet ‘de oude’, want terugkeren naar het verleden is geen optie.

De rol van helper vraagt om specifieke vaardigheden. Ben je in staat om je eigen morele oordelen aan de kant te schuiven en empathisch te luisteren? Empathie betekent: jezelf in de situatie en in het verhaal van de ander verplaatsen alsof je het zelf ervaart. Het woord ‘alsof’ is hier belangrijk en onderscheidt empathie van sympathie. Door empathie ontstaat een diepgevoeld contact waardoor je de pijn en de situatie van de ander zo volledig mogelijk kunt begrijpen. Van daaruit kun je in samenspraak een zinvolle en doelmatige actie kiezen die het beste bij de persoon en zijn hulpvraag past. De effectiviteit van je therapie of hulp neemt toe naarmate je deze beter op de ander afstemt. Naast empathie zijn congruentie en transparantie belangrijke vaardigheden. Congruentie betekent echt en eerlijk zijn: zeggen wat je doet en doen wat je zegt. Transparantie houdt in dat je zonder verborgen agenda werkt en dat je zo eerlijk  mogelijk met de ander bespreekt wat je mogelijkheden zijn en waar je grenzen liggen. Samenvattend geldt dat empathie, congruentie en transparantie de basisvoorwaarden zijn voor iedereen die zich in de rol van helper bevindt – professioneel of niet.
Hulp zonder deze basisvoorwaarden is op zijn best matig effectief en op zijn slechtst traumatiserend.

Zo kwam ik eens bij een therapeut na de geboorte van mijn derde kind. Ik zat onder het eczeem en was erg vermoeid. De therapeut luisterde naar mijn verhaal, schoof haar stoel naar achteren en beet mij toe: ‘Ja, maar ík adviseer dan ook nooit om dríe kinderen te nemen!’ Een gevoel van almacht was haar niet vreemd, maar helaas kon zij mijn klachten daarmee niet wegtoveren. Ik klapte dicht en zij kon mij verder niet helpen.

Een crisis is een transformatie. Een kans om te worden wie je kunt zijn, ongeacht de uitkomst van de crisis. Een helper die zich zonder oordelen naast zijn medemens opstelt, om samen te ontdekken waar de pijn zit en waaraan werkelijk behoefte bestaat, is daarbij zeer waardevol. Een empathische, congruente en transparante hulpverlener is meelevend, betrouwbaar, respecteert zijn eigen grenzen en respecteert de autonomie van de hulpvrager. Zonder almachtige zelfingenomenheid is hij zich bewust van zijn verantwoordelijkheid.

BRONVERMELDING: dit blog is als artikel gepubliceerd in VNIG 5/2019. Je kunt het hier downloaden in pdf.

Jan Keij. Levinas in de praktijk. 2016. Uitgeverij Klement. ISBN: 9789028970120
J.G. Frazer. De Gouden Tak. Over mythen, magie en religie. 2007. ISBN: 9046700755

Vijf natuurlijke middelen om stress te verminderen

Ben je al een tijd moe? Of heb je een gespannen gevoel, ben je emotioneel wat labieler, angstiger of somber? Slaap je slecht of heb je spierpijn van vermoeidheid waardoor je ’s avonds moeilijk kunt ontspannen? Mogelijk heb je last van stressklachten, een tekort aan vitaminen/mineralen, of een combinatie hiervan. Deze vijf natuurlijke middelen zijn in perioden van stress of verminderde weerstand een goede aanvulling op je dagelijkse voeding. De effectiviteit van deze middelen is wetenschappelijk bewezen.

Als je klachten niet na twee weken verminderen, maak dan een afspraak in mijn praktijk of ga naar je huisarts.

Sint Janskruid: werkt bij milde tot matige depressieve klachten net zo goed als een regulier antidepressivum, maar zonder storende bijwerkingen. Het remt de heropname van de neurotransmitter serotonine, waardoor er meer serotonine in de hersenen beschikbaar komt en de stemming kan verbeteren. Veel mensen gaan daardoor ook beter slapen, omdat de aanmaak van melatonine (het ‘slaaphormoon’) ook omhoog gaat als er voldoende serotonine beschikbaar is. Veel mensen ervaren een verbetering van hun concentratie en geheugen als gevolg van hun verbeterde stemming en slaap. Let op dat Sint Janskruid niet goed samengaat met een aantal andere geneesmiddelen, waaronder de anticonceptiepil. Wil je Sint Janskruid gaan gebruiken naast andere medicijnen, overleg dan altijd met je voorschrijvende arts. Net als reguliere antidepressiva duurt het één tot twee weken voordat je effect merkt. Een goede dosering is 1x per dag een capsule/tablet met 300 mg gestandaardiseerd extract per capsule/tablet.

Valeriaan: één van de belangrijkste plantaardige kalmeringsmiddelen bij slapeloosheid en angst. Het verhoogt de neurotransmitter GABA, een remmend hormoon in de hersenen. GABA draagt bij aan ontspanning, verbeterde slaap, verbetering van de geheugenfunctie, bevordering van spierherstel en vermindering van angst. Te veel opwinding kan leiden tot rusteloosheid, prikkelbaarheid, slapeloosheid en zelfs epileptische aanvallen, waarbij Valeriaan met succes is ingezet. De werkzaamheid van Valeriaan is aangetoond in wetenschappelijk onderzoek. Valeriaan gaat goed samen met vitamine B-complex.

Magnesium: een belangrijk middel om te ontspannen en beter te slapen, vooral als je last hebt van spierverkrampingen. Deze klachten kunnen voortkomen uit langdurige stress, maar kunnen ook het gevolg zijn van onvoldoende herstel na intensieve lichamelijke inspanning. Teveel gebruik van calcium kan ook nogal eens leiden tot een relatief magnesium tekort. Calcium gebruikt namelijk (desnoods lichaamseigen) magnesium om goed te kunnen worden opgenomen. Teveel magnesium heeft een laxerende werking. Er zijn vele soorten magnesium te koop. Magnesium Citraat staat specifiek bekend om zijn ontspannende werking. Een optimale dosering bereik je met 200-400 mg per dag.

Vitamine D: somberheid in combinatie met vermoeidheid kan samenhangen met vitamine D-tekort. Vooral in de winter of aan het begin van de lente (dan worden deze klachten ook wel voorjaarsmoeheid genoemd) komt vitamine D-tekort veel voor. Vitamine D draagt in belangrijke mate bij aan een gezond werkend immuunsysteem. Bij mensen met chronische klachten als diabetes, COPD en allergieën kan vitamine D bijdragen aan een betere gezondheid doordat het laaggradige ontstekingen helpt te verminderen. De best opneembare vorm is vitamine D3. Een optimale en veilige dosering om mee te starten is 25 microgram per dag. Dit wordt ook wel aangeduid als 1000 IU of IE (international units of aanbevolen internationale eenheden per dag).

Leefstijl: welke van de voorgaande middelen je ook kiest ter ondersteuning, geen enkel middel kan een gezonde leefstijl vervangen. Voor alle spanningsklachten, stemmingsklachten en vermoeidheid geldt dat beweging in de natuur en gezonde voeding op de eerste plaats komen. Het belangrijkste effect van sport en beweging is dat het de hoeveelheid stresshormonen in het lichaam vermindert en dat je tegelijkertijd minder gevoelig wordt voor stresshormonen. Dagelijks 30 minuten bewegen verbetert het cognitieve functioneren (geheugen, concentratie, denkprocessen), vermindert angst en depressie en verbetert de stemming. Je kunt het ook zo zien: door sportieve inspanning reguleer je de stresshormoon-as en hard je deze als het ware af, waardoor andere stressoren minder groot lijken.

Goede merken voor alle genoemde middelen, waarbij de kwaliteit constant is en er geen vervuiling aanwezig is van andere stoffen, zijn: Solgar, Orthica, Plantina, Bloem en Vogel.

Natuurlijke middelen kunnen uitkomst bieden om tijdelijke stress-situaties het hoofd te bieden. Als je chronisch stress ervaart, is het belangrijk om je stressbronnen op te sporen.

Je maakt jezelf ongelukkig…

…en je houdt ervan

Ik maak jou niet ongelukkig. En je ouders of je broers en zussen ook niet. Je vrienden niet, je collega’s niet en zelfs je baas niet. Je doet het allemaal zelf. En geloof het of niet: je houdt ervan.

In ons streven naar geluk voelen we ons maar al te vaak belemmerd door onze omstandigheden of de mensen om ons heen. We denken dan: als mijn man eens wat beter naar mij zou luisteren, als mijn vrouw eens wat minder zou zeuren, als ik wat meer geld zou hebben, als ik op mijn werk meer gewaardeerd zou worden, als mijn kinderen eens zouden doen wat ik zeg…dan zou het leven zoveel makkelijker zijn en dan zou ik gelukkig zijn!

Helaas volgen de problemen elkaar vaak op en is de rust en harmonie waar we naar verlangen op zijn best een korte periode tussen twee moeilijke in. We maken ruzie, spannen rechtszaken aan, gaan op zoek naar ander werk, of stemmen op een politieke partij die de schuld van alles wat er mis gaat bij dezelfde groep legt als wij.

Maar wat we ook doen, het lijkt nooit genoeg. Vaak concluderen we daaruit dat wij iets niet goed doen. Het leven is immers maakbaar, leren we, en succes is een keuze. Op social media zie je dat iedereen geluksmomenten deelt en je denkt bij jezelf: als ik dat niet ervaar, dan faal ik en dan ligt dat aan mij. Ik ben de enige die dit niet kan of die er niet bij hoort.

Dus gaan we proberen onszelf te vervolmaken. Misschien bezoek je een coach of therapeut, volg je cursussen of een opleiding, doe je allerhande zelftests op internet, zorg je voor een heleboel Insta-vrienden en loop je alle feestjes af om maar niets te missen. Je doet je uiterste best, zorgt ervoor dat je zo weinig mogelijk fouten maakt, dat je er goed uitziet en dat je niet uit de toon valt. Je doet je best om alles wat als ‘slecht’ kan worden bestempeld uit je persoonlijkheid te bannen.

Maar ook ons streven naar volmaaktheid helpt ons niet om gelukkig te worden. Misschien merk je zelfs dat je er perfectionistisch van wordt, of faalangst van krijgt, of dat je je afvraagt wie je eigenlijk bent terwijl je zo hard je best doet om in de pas te lopen.

Zo komen we in een patstelling: aan de ene kant de omgeving die ons maar blijft belemmeren in het vinden van geluk (hoe hard we ook werken!) en aan de andere kant onszelf (“Wat ik ook doe, ik ben de enige die het niet voor elkaar krijgt om gelukkig te zijn”).

We verlangen op een diep niveau naar alleenheerschappij: als ik de wereld om mij heen kon regeren met mijn goede intenties, dan zou ik ervoor zorgen dat niet alleen ik, maar iedereen gelukkig kon zijn. Als anderen dat nou maar zouden zien en mij de erkenning zouden geven die ik verdien, dan zou ik eindelijk kunnen doen waar ik goed in ben en dan zou het goed gaan met mijn relatie / mijn werk / mijn kinderen / de maatschappij.

Dat anderen dit niet zien en ons niet de rol geven die wij graag zouden willen spelen, frustreert ons. Het voelt oneerlijk en maakt machteloos. Wat we ook doen, we krijgen het linksom of rechtsom maar niet voor elkaar zoals we het voor ons zien.

Dan concluderen we: ongelukkig zijn hoort er kennelijk bij. En als ongelukkig zijn nu eenmaal bij het leven hoort, kan ik maar beter genieten van het ongelukkig zijn. Natuurlijk stel je dit niet zo bewust bij jezelf vast, maar kijk eens naar hoe je gaat handelen. Met vriendinnen bespreek je gezellig bij de koffie de problemen in je relatie, op feestjes gaan de misstanden in de maatschappij uitgebreid de kring rond, als je een vage bekende op straat tegenkomt gaat het al snel over het slechte weer vandaag. We hebben zelfs een gezegde: ‘no gain without pain’ – geen groei zonder pijn.

Doordat we dit geloven, gaan we de wereld om ons heen ook zo ervaren. Steeds opnieuw worden we in ons geloof bevestigd en gaan we ons er ook steeds meer naar gedragen. Want zie je wel! Zonder dat diploma krijg je geen baan, zonder die uitstekende prestaties op je werk verdien je geen promotie, zonder die communicatietraining krijg je geen betere relatie met je man. En zonder moeilijkheden op je pad geen spirituele ontwikkeling.

Door dit geloof en de continue bevestiging daarvan, gaan we ertoe over om op een subtiele manier ons eigen ongeluk te creëren. Als ongeluk dan toch ons lot is, wordt het minder erg als we het verwachten. Bovendien zijn het excuses die we kunnen aanvoeren om te verklaren waarom iets ons niet gelukt is. In de slachtofferrol zitten voelt heerlijk: je trekt je handen van de situatie af en je maakt jezelf wijs dat jij er helemaal niets aan kunt doen dat je je rot voelt. Zo pak je alsnog je vrijheid, zonder daarvoor verantwoordelijkheid te hoeven nemen.

Hoeveel mensen zijn er niet die maximale vrijheid willen zonder verantwoordelijkheid te nemen? Wel vader worden, maar geen papa zijn. Wel rijk zijn, maar geen belasting betalen. Wel vrijheid van meningsuiting eisen, maar geen rekening houden met de gevoelens van minderheden. Wel rechten willen, maar geen plichten. Zo handhaven we ons streven naar geluk. Maar is dit geluk?

We kennen deze mensen allemaal, maar de kunst is het te herkennen in jezelf. Als jij verantwoordelijkheid gaat nemen voor jezelf en gaat herkennen hoe jij jezelf klem zet in je streven naar geluk, kun je je eerste stappen gaan zetten op jouw pad naar écht geluk.

Verantwoordelijkheid nemen voor jezelf betekent je fouten toegeven. Dat je naast al je mooie en sociaal wenselijke eigenschappen ook een kant hebt die je liever verborgen houdt. Dat je onder ogen durft te zien waarvoor je het meeste bang bent dat anderen het ooit te weten zullen komen over jou.

Wat een bevrijding uit het door jezelf geweven keurslijf, als jij de angstvallig in het duister van je ziel opgeborgen trekken en verlangens toelaat en deze gaat integreren in wie je bent! Voor wie het verhaal van Jekill & Hyde kent: mister Hyde kon alleen doorgaan met moorden zolang doctor Jekill niet van zijn bestaan op de hoogte was. Onze schaduw verdwijnt alleen als we er licht op werpen.

Het gevolg van het onder ogen zien van je eigen tekortkomingen is, dat je veel milder wordt naar de tekortkomingen van een ander. Je verlangen naar alleenheerschappij neemt af. De noodzaak om de wereld, je relatie, je kinderen, je werk en jezelf te vervolmaken neemt af.

Als je kunt accepteren dat jij en de wereld om je heen niet perfect zijn en dat ook niet hóeven te zijn, dan kun je vrede sluiten met het leven zoals het is.

Dat is trouwens niet hetzelfde als alle onheil maar over je heen laten komen.

Onze ziel streeft nu eenmaal naar geluk en naar volmaaktheid. Het verschil zit ‘m in het tempo en de onderliggende reden. Ons ego wil alleenheerschappij en vrijheid zonder verantwoordelijkheid en wil dat nú! Onze ziel wil heelheid en eenheid en heeft daar alle tijd voor, zelfs meerdere levens.

Heelheid wil zeggen: je integreert je lichte en je donkere kant. Daardoor heeft je donkere kant geen macht meer over je, terwijl je wel de kracht van je donkere kant kunt gebruiken om het goede te doen. Als je niet meer bang bent om fouten te maken, dan kun je veel meer gaan ontspannen. Als je vanuit je heelheid ontspannen reageert op de wereld om je heen, dan kun je veel creatiever handelen. Er ontstaan nieuwe oplossingen waarvan je tot voor kort dacht dat ze onmogelijk waren.

Tips om beter te slapen

De slaapregulatie in je lichaam wordt gestuurd door circadiane processen en homeostatische processen. Circadiane processen zijn processen die een klokritme hebben, zoals het dag-nachtritme. Ook orgaanritmes en hormoonritmes zijn circadiane processen. Homeostatische processen zorgen er in je hele lichaam voor dat het interne evenwicht bereikt en gehandhaafd wordt. Het lichaam streeft altijd naar evenwicht en herstel van grotere of kleinere beschadigingen. In verband met slaap betekent dit, dat de slaapdruk toeneemt naarmate je langer wakker bent. Daardoor val je makkelijker in slaap. Als je een keer een nachtje slaap mist, is dat helemaal niet erg en dat hoef je ook niet in te halen qua aantal uren. Kwalitatief haal je het wel in, want de nacht daarop heb je automatisch meer diepe slaap en minder REM-slaap, oftewel droomslaap.

Het circadiane ritme, onze biologische klok, is zeer hardnekkig. Toen voor een onderzoek mensen werden opgesloten in een bunker zonder klok of daglicht, ging het 24-uurs ritme gewoon door. Het natuurlijke circadiane ritme van mensen bleek maar een klein beetje te verschuiven, naar gemiddeld 24 uur en 12 minuten. Het is dan ook niet vreemd dat licht de grootste invloed op ons circadiane ritme blijkt te zijn. Dit verklaart meteen waarom je geen jetlag hebt als je naar Londen vliegt, maar wel een week nodig kan hebben om je ritme aan te passen aan de zomer- of wintertijd. Het uur tijdsverschil met Londen klopt immers met het feit dat de zon daar ook een uur later opkomt en weer ondergaat. Sommige mensen hebben een circadiaan ritme van 26 uur en zijn notoire langslapers. Andere mensen met een circadiaan ritme van 23 uur zijn alle dagen heel vroeg wakker.

Elektrisch licht, vooral het blauwe licht van computer- en telefoonschermen, heeft een negatieve invloed op slaap. Het ontspannende effect van een appje of spelletje kan er echter voor zorgen dat je juist wat sneller in slaap valt. Je kunt een app installeren om het blauwe licht op je computer- of telefoonscherm te filteren. Ook kun je de lichtintensiteit wat lager zetten. Op je televisie kun je de hoeveelheid rood licht wat opvoeren om hetzelfde effect te bereiken.

Veel mensen die zichzelf een typisch ‘avondmens’ vinden, blijken dit kunstmatig te creëren. Ze houden zichzelf wakker met ‘lichttherapie’ (teveel televisie of spelletjes) en teveel activiteiten.

Slaap bij burnout

Voor mensen met een burnout geldt dat ze ’s nachts beter zult slapen als ze overdag twee uur siësta houden. Het lichaam moet weer leren ontspannen en tot rust komen. Je zult merken dat je slaap verbetert als je een paar keer per dag bewust ontspant met behulp van ontspanningsoefeningen en tussen de middag 2 uur rust neemt door in bed te gaan liggen. Wanneer je een burnout hebt, slaap je juist slechter als je jezelf pusht om overdag wakker te blijven. Je lichaam gaat dan stresshormonen aanmaken om letterlijk overeind te kunnen blijven. Zo raak je verder van huis. Niet alleen zal je ’s nachts slechter slapen, je stresshormonen blijven ook uit balans. Je burnout-klachten houden aan en je herstel duurt langer.

Voorwaarden om goed in te slapen zijn:

  • de temperatuur in je slaapkamer
  • de hoeveelheid licht in je slaapkamer (zorg ervoor dat je kamer goed donker is)
  • het geluidsniveau in je slaapkamer (telefoon op stil en vliegtuigstand)
  • je lichaamshouding (de kwaliteit van je matras, maar bijv. ook lichamelijke beperkingen)
  • een opgeruimde schone slaapkamer (in een rommelige vieze of overvolle slaapkamer slapen mensen aantoonbaar slechter)

Deze voorwaarden kun je organiseren. Zo worden het slaaprituelen. Als je elke avond dezelfde handelingen verricht voordat je gaat slapen, dan geeft je lichaam na verloop van tijd uit zichzelf een seintje dat het tijd is om naar bed te gaan (het circadiane ritme). Het slaaphormoon melatonine wordt automatisch verhoogd als het tijd is om de kachel uit te doen, de gordijnen in je slaapkamer te sluiten, het geluid van je telefoon uit te zetten en nog even je tanden te poetsen.

Bedenk dat alles waardoor jouw lichaamstemperatuur hoog is of blijft een belemmering is om goed in slaap te komen. Daardoor slapen veel mensen slechter na een tropisch warme dag, maar ook sporten ’s avonds laat zorgt ervoor dat je lichaamstemperatuur verhoogd is. Na intensief sporten heeft je lichaam wel drie uur nodig om weer zo ver af te koelen dat je goed kunt inslapen. Dus als je daar gevoelig voor bent, overweeg dan om uiterlijk 20.00 uur te stoppen met sporten, of het sporten helemaal naar een ander tijdstip te verplaatsen. Rustig wandelen in de avond heeft een gunstig effect op slaap.

Goed om te weten

Groeihormoon wordt alleen aangemaakt tijdens je diepe slaap. En tijdens de nacht verwerken je hersenen wat je overdag hebt geleerd. De dag voor een belangrijke prestatie, toets of examen, kun je dus het beste op tijd naar bed gaan. Als je vlak voor het slapen nog even doorkijkt wat je moet leren, beklijft de stof nog beter tijdens de slaap. Er treedt dan namelijk actieve heractivatie op. Dit effect is groter naarmate je langer slaapt. Goed slapen voor een belangrijke prestatie helpt dus om fit en goed voorbereid aan de slag te gaan.

Slaapkwaliteit meten

Er zijn apps die je op je telefoon kunt installeren, waarmee je je slaapkwaliteit kunt meten. Sommige apps werken in combinatie met een fit-band die je om je pols draagt. Die zijn betrouwbaarder dan de apps waarbij je je telefoon naast je hoofdkussen op je matras moet leggen. Om voor de hand liggende redenen is het doorgaans af te raden die apps te gebruiken.

Fit-banden die de slaapkwaliteit meten in combinatie met een app op je telefoon zijn steeds beter en goedkoper verkrijgbaar. Voor twee tientjes kun je een goede bestellen bij Wish of Ali-expres. In de Nederlandse handel kosten deze banden doorgaans nog zo’n € 150,00. Bij centra voor slaap-waakstoornissen wordt met een actigraaf gewerkt. Deze test met een band om je pols is het meest betrouwbaar. Heb je hardnekkige slaapproblemen, dan kun je een onderzoek bij een gespecialiseerd slaapcentrum overwegen.

De slaapkwaliteit kun je ook meten door een dagboekje bij te houden. Schrijf dan dagelijks op:

  • hoe laat je naar bed ging
  • welke slaaprituelen je toepast
  • hoe laat je ongeveer in slaap viel
  • hoe laat je wakker werd
  • hoeveel onderbrekingen je had tijdens de nacht
  • geef een subjectieve score tussen 1 en 10 voor je slaapkwaliteit

Als je veel sport of een topsporter bent, dan slaap je vaak gemiddeld minimaal één uur korter dan andere mensen. Intensieve sporters slapen slechter in en liggen ’s nachts vaker wakker. Vroege sporters slapen minder omdat ze vroeg opstaan. Dit beïnvloedt het circadiane cortisolritme. Ook stress door gedachten aan de competitie of anticipatiestress door gedachten aan wat je de komende dag allemaal te wachten zal staan, kan je uit je slaap houden. Hierdoor kun je ook meer onplezierige dromen krijgen.

Maakt slaaptekort uit?

Eén nacht slecht slapen maakt niet uit. Het zijn de opeenstapelende effecten waar je last van krijgt. Slaaptekort merk je het eerste aan verminderde alertheid en aandacht. Je voelt je labieler, je kunt slechter met emoties omgaan en ook je fijne motoriek gaat achteruit. Deze effecten nemen toe bij meer slaaptekort. Vragenlijsten waarmee dit goed gemeten kan worden, zijn de Holland Sleep Disorder Questionair en Sleep Hygiene Index.

Paradox

Hoe harder je je best doet, hoe slechter je slaapt! Hoewel het natuurlijk  wel begrijpelijk is, want als je slechter gaat presteren dan lig je ’s nachts te piekeren; waardoor je slechter gaat slapen; waardoor je steeds meer noodzaak zal voelen om weer eens een nacht goed te slapen; waardoor je gestrest in je bed gaat liggen; waardoor je slechter slaapt; enz. Het wordt een vicieuze cirkel.

Wat helpt bij slaapproblemen

  • Onderzoek de oorzaken door een activiteitendagboekje bij te houden, waarin je ook je eet- en drinkgewoonten opschrijft. Wie overdag teveel suikers, koffie, alcohol of teveel vette producten gebruikt, kan daar ’s nachts flink last van hebben door de circadiane orgaanritmes;
  • Houd een slaapdagboekje bij aan de hand van de hierboven genoemde punten. Zo ontdek je zelf welke relaties er zijn met wat je doet, eet en drinkt op een dag;
  • Evalueer je gedachten en je gewoontes in je activiteitendagboekje;
  • Zorg voor een gezonde balans tussen inspanning en ontspanning gedurende de dag;
  • Begrijp je lijf.

Mogelijke oorzaken van slaapstoornissen (insomnie)

  • Te hoge niveaus van stresshormonen zoals adrenaline en cortisol bij mensen met burnout;
  • Slaapapneu komt veel voor, vooral bij oudere mannen en mensen met overgewicht. Door zuurstofgebrek word je soms wel elke minuut wakker, zonder dat je dit zelf in de gaten hebt. Slaapapneu wordt meestal opgemerkt door de partner, die een stagnerende ademhaling hoort;
  • Een stoornis van het circadiane ritme (bijv. een trage biologische klok of stresshormonen die uit balans zijn);
  • Restless legs, dit is een vaatprobleem in je onderbenen waardoor je ’s nachts pijn en onrust ervaart wat je uit je slaap houdt;
  • Hypersomnie, dit is overmatige slaperigheid overdag waardoor je ’s nachts minder goed slaapt. Mensen met depressie of fibromyalgie kunnen hier last van hebben;
  • Parasomnieën, door bijvoorbeeld slaapwandelen wordt je ’s morgens niet fit wakker.

Door extreem slaapgebrek kun je gaan hallucineren en concentratiestoornissen krijgen. Je temperatuurregulatie gaat achteruit en je komt aan in gewicht. Als je helemaal niet meer kunt slapen, kun je zelfs overlijden. Gelukkig komt dit bijna nooit voor. Meestal slaap je meer dan je denkt. Uit hersenscans die zijn gemaakt van mensen die beweren het grootste deel van de nacht te hebben wakker gelegen, blijkt dat ze veel meer uren slapend hebben doorgebracht dan zij zelf dachten.

Mensen die beweren goed te kunnen functioneren met 6 uur of minder slaap per nacht, lijden doorgaans aan zelfoverschatting. Op objectieve tests blijkt dat ze minder presteren dan gemiddeld, terwijl ze dit zelf helemaal niet in de gaten hebben.

Slaapdysfuncties

Er zijn vier soorten problemen die je met slaap kunt hebben. Ieder slaapprobleem kent andere oorzaken en behandelingen:

  • Inslaapproblemen (sleep onset)
  • Doorslaapproblemen (sleep maintainance)
  • Vroeg wakker worden (early morning arousal)
  • Teveel slapen (hypersomnie)

Of je slaapprobleem hebt is heel persoonlijk, want de behoefte aan slaap verschilt per persoon. Recent is een gen ontdekt bij mensen die extreme kortslapers zijn. Deze mensen functioneren goed bij slechts 2 uur slaap per nacht. Welke effecten dit heeft op de lange termijn is nog onbekend.

Mensen met een burnout kunnen hun slaapkwaliteit enorm verbeteren door tussen-de-middag een siësta te houden van twee uur. Anderen die ook graag even plat gaan overdag, doen er echter goed aan om hun slaapje te beperken tot maximaal één uur en dit voor 16.00 uur te doen. Uitslapen in het weekend kun je het beste beperken tot maximaal één uur ten opzichte van de tijd waarop je er doordeweeks uit moet. Zo blijf je het meest fit en houd je je circadiane ritme intact.

Een slaapprobleem kan soms een symptoom zijn van depressie, maar is er ook vaak de oorzaak van. Voor veel depressieve mensen werkt slaaptherapie zelfs beter dan antidepressiva!

Inslaapproblemen: Problemen met inslapen gaat vaak samen met licht slapen en komt veel voor onder piekeraars. Ook mensen met een burnout kunnen moeite hebben met inslapen door de hoge levels stresshormonen en de onrust die ze daardoor in hun lichaam ervaren. Overdag voldoende ontspannen helpt om beter in te slapen en door te slapen.

Doorslaapproblemen: Dit heeft vaak te maken met wat je overdag eet. Teveel suikers (ook de suikers in witmeelproducten als wit brood, witte rijst, witte pasta), vet, alcohol en koffie, kunnen je ’s nachts uit je slaap halen. Ook te weinig eten kan ertoe leiden dat je niet goed doorslaapt. ’s Nachts verbruikt je lichaam bijna net zoveel energie als overdag, het verschil is slechts 50 kcal.

Teveel slapen (hypersomnie): Te lang slapen kan tot depressies leiden. Het omgekeerde is ook waar: mensen die depressief zijn kunnen baat hebben bij slaaprestrictie. De dag nadat je slechts zo’n 5 uur hebt geslapen, is je stemming een stuk beter. Dit effect duurt echter niet lang. Zodra je weer een nacht normaal hebt geslapen, komt je depressieve gevoel weer terug. Van teveel REM-slaap word je emotioneel. Van teveel slaap kun je dus net zo labiel worden als van te weinig slaap. Ga aan de slag met de tips hierboven en zet elke dag op dezelfde tijd je wekker zodat je niet teveel kunt slapen.

Vroeg wakker worden (early morning arousal): Mensen die structureel te kort slapen en daardoor te weinig REM-slaap krijgen (dit is de slaapfase waarin je droomt) kunnen angstiger en labieler worden. Dromen werkt regulerend op angsten, zie het maar als een soort exposure therapie. Mensen die te weinig diepe slaap krijgen, hebben een slechtere wondgenezing en een slechter herstel in het algemeen. De tips in deze blog zullen je helpen om beter en langer te slapen.

Kom je er niet alleen uit, dan kan het zinvol zijn om een afspraak te maken in mijn praktijk of bij een slaapspecialist.

Van Stress tot Burnout

Herken de vier fases naar een burnout

  • Voor veel mensen is er bij stress nog niets aan de hand. Zolang stresssituaties en ontspanning elkaar afwisselen, kun je voldoende herstellen. Soms heb je klachten als hoofdpijn, een opgejaagd gevoel of een snelle hartslag, af en toe een slechte nacht of stemmingswisselingen. Zorg voor voldoende bewuste ontspanningsmomenten, zo kun je herstellen en blijf je in balans.
  • Bij chronische stress gaat de stress overheersen en ga je je moe voelen. De tijd die je kunt ontspannen is te kort om te herstellen. Vakantie doet je goed, maar weer thuis voel je je binnen een paar dagen alweer moe. Je hebt nog mentale en fysieke reserves, dus je denkt dat het nog wel meevalt. Iedereen is immers moe? Deze fase kan 2 tot 6 maanden duren.
  • Daarna word je overspannen als de energie in je lijf voelbaar op begint te raken. Je voelt dat je roofbouw pleegt op je lijf en in je hoofd. Je bent sneller geïrriteerd en je hebt moeite met inslapen of je ligt ’s nachts regelmatig wakker. Je hebt regelmatig hoofdpijn of pijn in je rug en een opgejaagd gevoel. Je dagelijkse belastbaarheid vermindert en het wordt lastig om alle taken goed te blijven uitvoeren. Je werktempo vermindert en je vrienden en familie vragen of het allemaal nog wel goed gaat. Deze fase kan tot 6 maanden duren.
  • Van de ene op de andere dag zit je in een burnout. Je lijf doet het niet meer en je voelt je totaal uitgeput. Je kunt niet meer werken en je lijkt niet meer de baas over je lichaam. Je hebt plotseling een scala aan klachten: hoofdpijn, koud, koorts, beperkt zicht, maagpijn, spierpijn, gewrichtspijn, hartkloppingen, huidaandoeningen en huiduitslag, diarree of verstopping, misselijkheid en oorsuizen. Je bent erg emotioneel, kunt niet stoppen met huilen, voelt je ontzettend boos of angstig, je hebt paniekaanvallen of stemmingswisselingen. Je bent volledig uitgeput en tot niets meer in staat, ook al zou je het misschien nog wel willen. Je hoofd lijkt het niet meer te doen, je kunt je niet concentreren op een tekst – hoe eenvoudig ook – je hebt moeite met het verwerken van informatie, je geheugen laat je in de steek, je bent gevoelig voor allerlei zintuiglijke prikkels. Je hebt zin in junkfood en je slaapt slecht.

De weg terug uit een burnout duurt één tot anderhalf jaar, maar het kan meerdere jaren duren voordat je weer volledig hersteld bent. Heb je chronische stress of herken je bij jezelf al tekenen van overspannenheid? Laat je niet verrassen door een burnout en maak vandaag nog een afspraak voor een gratis intakegesprek.

Bel 072 – 582 43 80 of vul het contactformulier in

 

Niksen helpt niet bij chronische stress

Deze 5 dingen helpen wel!

Hè, hè eindelijk vakantie! Ben jij er ook zo aan toe? Zelf moet ik nog een week of vier op mijn vakantie wachten, maar eigenlijk valt me dat dit jaar helemaal niet zo zwaar.

Zou dat iets te maken hebben met hoe ik sinds dit jaar mijn praktijk heb vorm gegeven? “Hard werken voor iets waar we niet om geven is stress, hard werken voor iets waar ons hart ligt is passie”, zegt Simon Sinek. Zou kunnen, maar ik denk toch ook dat het iets gecompliceerder ligt. Want niets bezorgt ons immers zoveel stress als chronische relatieproblemen. Nou heb ik die gelukkig ook niet meer sinds mijn scheiding, maar als er iets is wat ik graag wilde dan was het wel een gelukkige relatie!

Om het nog iets ingewikkelder te maken: het zijn niet de dingen op zich die ons stress bezorgen, maar de manier waarop wij die dingen waarnemen of wat ze voor ons betekenen. Zo bekeken wordt de hoeveelheid stress door bijvoorbeeld chronische relatieproblemen ineens een stuk logischer. Ik wilde iets heel graag dat helaas buiten mijn bereik lag. Herken je dit? Hoe je het ook probeert, het lukt je maar niet om aan je partner duidelijk te maken wat je nodig hebt.  Of andersom: hoezeer je ook je grenzen aangeeft, de ander blijft er maar overheen gaan en lijkt alleen maar met zichzelf bezig te zijn.

Je overtuigingen en (wederzijdse) verwachtingen kunnen dus voor behoorlijk wat stress zorgen, als je hard werkt voor iets waar je hart ligt.  Overtuigingen die roet in het eten kunnen gooien bij het verwezenlijken van je dromen, zijn bijvoorbeeld ‘Stiekem geloof ik niet dat ik het waard ben’, of ‘Mijn vader/moeder ziet alleen maar wat ik doe als ik uitblink, dus ik kan mijn droom alleen maar waarmaken als ik de hoogste cijfers van mijn klas haal’, of ‘Ik mag nooit uitrusten, want dan ben ik lui en dat is slecht’. En deze ken je vast wel: ‘Ik moet succes hebben in mijn leven, want anders ben ik een loser’. Of: ‘Ik moet wel genoeg leuke dingen doen en geen feestje missen, want anders heb ik niks te posten op Facebook en dan tel ik niet mee’.

Tja, wat helpt er tegen chronische stress die op deze manier in je eigen hoofd ontstaat? Niks doen niet, want hoe minder ik doe hoe luider en duidelijker al deze stemmen in mijn hoofd zich laten horen. En bovendien ben ik na mijn vakantie binnen een week weer terug bij af en verlang ik na een week opnieuw en des te meer naar de volgende vakantie. Als ik blijf doen wat ik altijd deed, dan krijg ik wat ik altijd kreeg.

De kunst zit ém dus niet in periodiek niksen of vakantie vieren, want dat is hollen of stilstaan. De kunst is om elke dag zoveel mogelijk in balans te zijn met jezelf. Daarom kan het helpen om dieperliggende overtuigingen op te sporen, zodat je jezelf kan bevrijden uit je zelf gecreëerde gevangenis en meer rust in je leven kunt toelaten. In de tussentijd kun je volgens Erik Scherder deze 5 dingen toepassen om chronische stress tegen te gaan:

  1. Muziek. 100 jaar onderzoek wees deze playlist aan als meest ontspannend voor je brein allertijden! Het enige dat nóg meer ontspant dan muziek, is stilte.
  2. Bewegen. Door te bewegen werk je aan een sterker lichaam en breek je stresshormoon af. Daardoor ontspannen je lichaam en geest en herstel je sneller van stress, maar ook van allerlei andere klachten. Als je beweegt in de buitenlucht, krijg je meteen voldoende licht waardoor je slaap verbetert.
  3. Leer. Niet stil blijven zitten wanneer je mentaal vermoeid bent, maar juist uitdagingen opzoeken. Het klinkt lastig, maar het resultaat is het waard.
  4. Slaap. Misschien een inkoppertje, maar daarom niet minder belangrijk! Slaap, slaap, slaap. Doe het genoeg, doe het op tijd, doe het goed. Of doe een middagdutje, in je pauze bijvoorbeeld! Daarna werk je productiever en creatiever, dus de smoes ‘ik heb geen tijd om voldoende te slapen’ is verleden tijd (Ja écht, hoe vaak ik die niet hoor, zelfs van middelbare scholieren!).
  5. Stop met multitasken. We kunnen het niet (nee, vrouwen ook niet!) en het levert je alleen maar stress op omdat je concentratie eronder te lijden heeft en je veel meer fouten maakt.