Wat is er met je gebeurd?

Wat vraag je aan een klein meisje dat huilend, met een kapotte knie, naast haar fietsje op de stoep zit? Ja, inderdaad: “Kindje toch, wat is er met je gebeurd?” Ook als je na een ongeval op de Spoedeisende Hulp wordt binnengebracht is dit de eerste vraag die aan je wordt gesteld, zolang je bij bewustzijn bent: “Kunt u me vertellen wat er is gebeurd?”. Kom met willekeurig welke lichamelijke klacht bij een arts en de eerste vraag die aan je wordt gesteld is: “Wat is er gebeurd?”

Als je psychische klachten hebt, is het vaak helemaal niet de eerste vraag die aan je wordt gesteld. Sterker nog: er wordt zelfs door professionals betwijfeld of het wel zin heeft om deze vraag te stellen aan mensen die ‘psychisch in de war zijn’. Regelmatig hoor ik dit van mensen in mijn praktijk: dat ik de eerste ben van meerdere hulpverleners sinds járen, die vraagt wat er met hen is gebeurd. Vooral mensen die lijden aan een eetstoornis en sterk vermagerd zijn, of mensen die zich overweldigd voelen door hun angsten, maar ook mensen die serieus overwegen zelf een einde te maken aan hun leven vertellen mij dit. Jim van Os schrijft in zijn boek ‘De DSM-5 voorbij!’ wat het onderliggende argument hiervoor is: “Als mensen heel erg in de war zijn, heeft het geen zin om netjes dingen te gaan vragen”. Mensen zouden niet in staat zijn om de vraag te begrijpen of te beantwoorden.

Ik geloof hier niet in. Ik ben ervan overtuigd dat ieder mens de deskundige is van zijn of haar eigen leven en dat mensen heel goed weten wat er met hen aan de hand is. Ze missen alleen iemand die kan luisteren, zodat zij kunnen vertellen wat zij hebben meegemaakt en wat dit met hen heeft gedaan. Ieder mens heeft de behoefte om te vertellen en al vertellend gebeurtenissen in een context te kunnen plaatsen. Betekenis te kunnen geven. Gevoelens te kunnen uiten.

Hoezo kan een jong meisje met anorexia niet over zichzelf praten en moet zij zich simpelweg aan een dieet leren houden, maar kan zij tegelijkertijd wel naar school om lessen te volgen en proefwerken te maken? Hoe tegenstrijdig is dat! En wanneer is de bizarre gedachte in de psychologie geslopen dat een suïcidaal persoon teveel in de war zou zijn om antwoord te kunnen geven op de meest meelevende vraag die de ene mens maar aan de andere mens kan stellen: “Denk je wel eens, ik wil zo niet meer verder leven?” Ik leerde dat ruim 20 jaar geleden al van professor Ad Kerkhof bij wie ik afstudeerde op het onderwerp suïcide, en gelukkig is 113.online daaraan nu landelijk bekendheid aan het geven met de slogan ‘Stel de vraag van je leven’, maar hoe triest is het dat onder druk van politiek, zorgverzekeraars en Big Pharma de psychiatrie en de psychologie hebben besloten dat een diagnose niet meer is dan het plakken van een etiket en een behandeling niet meer is dan het strikt opvolgen van een protocol, liefst in combinatie met medicijnen. Een gesprek, waarin wordt nagegaan wat er aan de hand is, waar iemand naar toe wil en waar behoefte aan is wordt niet meer, of slechts mondjesmaat gevoerd.

Ik geniet enorm van de vrijheid die ik in mijn eigen praktijk heb om vragen te kunnen stellen. Belangstellend te kunnen zijn naar de mens naast mij. Gaandeweg steeds beter kunnen begrijpen wat er gebeurd is en wat dit voor iemand heeft betekent. Wat het met hem of haar gedaan heeft. Die vrijheid heb ik niet kado gekregen. Ik heb mij los moeten durven maken van wat in mijn vakgebied als ‘normaal’ en ‘de norm’ geldt. Ik heb mijn eigen weg, waar ik in geloof en waar ik achter sta, stap voor stap moeten leren vinden. Aan de reacties van mijn cliënten kan ik horen dat ik daarin slaag.

Wat kan ik voor je doen? Waar heb je last van? Wat is er met je gebeurd? Hoe voelde dat? Wat betekent dat voor je? Welke beslissing heb je toen genomen of welke conclusie heb je toen (onbewust) getrokken? Waar hoop je op? Waar wil je naartoe? Hoe zou je graag willen zijn? Wat zijn je sterke kanten? Met welke kwetsbaarheden moet je rekening houden? Wat heb je nodig om deze inzichten in je dagelijkse leven te kunnen integreren?

Hoe gaaf is het dan om het werk van Jim van Os te lezen. Jim van Os is hoogleraar en meermalen psychiater van het jaar geweest. Hij pleit voor minder hokjesdenken via diagnostiek waarvan ‘de wetenschappelijke basis zeer dun is’ en minder protocollaire behandeling die niet aansluit bij de klachten en belevingswereld van de patiënt. Hij stelt voor om alle 400 verschillende psychische diagnoses (van autisme tot schizofrenie en van angststoornis tot depressie) te vervangen door 4 vragen: Wat is er met je gebeurd? Wat is je kwetsbaarheid en je weerbaarheid? Waar wil je naartoe? Wat heb je nodig?

Tegelijkertijd komt steeds meer het besef dat lichaam en geest niet van elkaar gescheiden kunnen worden behandeld, maar één geheel zijn. Hoe fantastisch zou het zijn als ook dit besef geïntegreerd zou worden in de psychologie. Dat wij niet ons brein zijn, maar dat ons brein medieert wie we zijn. Dat klachten, lichamelijke én geestelijke, niet op zichzelf staan maar voortkomen uit en samenhangen met een betekenisvol levensverhaal.

Ondertussen ben ik blij en dankbaar dat de mensen die ik mag helpen in mijn praktijk stuk voor stuk zichzelf veel beter leren begrijpen en ontdekken waar hun klachten vandaan komen. Op alle niveaus in contact komen met zichzelf en vervolgens ervaren hoe zij zichzelf aan het genezen zijn. Dát hoop ik voor de psychologie en de geneeskunde van de toekomst en gun ik ieder mens die zich met klachten, angsten en hoeveel verwarring dan ook tot een deskundige wendt voor hulp.

 

2 gedachtes over “Wat is er met je gebeurd?

  1. Mooi artikel kom ik van je tegen. Marlene van lier. Die ken ik. Ik ben 5 mei bij je geweest voor het gewonnen gesprek.
    Vriendelijke groeten.
    Tinie Cardol

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s