Chronische stress, deel 2

De balans tussen draagkracht en draaglast

Begin december dacht ik dat ik elke week een blog zou kunnen schrijven voor deze serie over stress. Al snel bleek dat niet te gaan lukken, als ik tenminste redelijk gezond wilde blijven functioneren in mijn snel groeiende praktijk. Daarbij moest ik ook voldoende ruimte maken voor het aanpassingsproces aan mijn nieuwe omgeving, het verwerken en loslaten van alle gebeurtenissen rondom mijn scheiding en de verhuizing, de zorg voor mijn kinderen (die ook hun weg moesten zien te vinden in hun nieuwe leven) en het opbouwen van een nieuwe relatie met Jil, de man en de liefde van mijn leven die ik eindelijk (na 30 jaar!) opnieuw gevonden had.

Stressbronnen genoeg zou je dus zeggen. Ik weet dat mijn draagkracht beperkt is, met twee burnouts in het verleden, een hyperactieve stresshormoon-as en hoogsensitieve persoonlijkheidskenmerken, dus moest ik even pas op de plaats maken en goed voor mezelf zorgen zodat het aantal stressbronnen (de draaglast) niet teveel voor me zou worden en mijn draagkracht zou overschrijden. Voldoende slapen, 2-3 keer per week naar yoga, niet te veel afspraken in mijn agenda, gezond eten en een heerlijke week vakantie in het Zwarte Woud hebben me geholpen mijn balans te bewaren.

Welke factoren deel uitmaken van draagkracht enerzijds en draaglast anderzijds, kun je zien op de afbeelding hierboven. Als de draaglast groter wordt dan je draagkracht levert dit spanning op die kan leiden tot psychische en lichamelijke klachten.

Hoe vind én bewaar je balans in het ingewikkelde samenspel tussen draagkracht en draaglast?

Draagkracht bestaat uit de optelsom van genetische factoren en biologische factoren, waaronder de stresshormoon-as, de conclusies die je onbewust getrokken hebt naar aanleiding van gebeurtenissen die je meemaakte en boodschappen die je meekreeg als kind, de kind-slimme manieren waarop je hiermee hebt leren omgaan en je leefstijl.

Draaglast wordt gevormd door de stress die je moeder meemaakte tijdens jouw zwangerschap, de al dan niet veilige hechting met je ouders, geneesmiddelen of stimulantia (roken, alcohol, drugs en de koffie die je paradoxaal genoeg bent gaan gebruiken om spanning te verminderen!), omgevingsstress als warmte, kou, voedseltekort, milieuvervuiling en psychosociale stress als arbeidsomstandigheden, financiële zorgen en relatieproblemen.

Draagkracht en draaglast beïnvloeden elkaar wederzijds. De omstandigheden waarin je moeder verkeerde tijdens haar zwangerschap, zijn van invloed op jouw genen. De stress die je moeder meemaakte, of middelen die zij gebruikte, zorgt ervoor dat genen ‘aan’ of ‘uit’ komen te staan. Als in de familie bijvoorbeeld depressie voorkomt, dan heb je een erfelijk verhoogd risico op depressie en ben je kwetsbaarder voor stress van je moeder dan een kind zonder erfelijk verhoogd risico op depressie. De omstandigheden rondom een zwangerschap worden ‘epigenetische factoren’ genoemd. Epigenetische factoren zetten genen aan of uit en blijven dit gedurende de rest van je leven doen. Gelukkig heeft leefstijl daar invloed op en kan veel verschil voor je gezondheid maken. Een nacht minder dan 5 uur slapen zorgt er bijvoorbeeld al voor dat rond de 500 genen minder goed gaan functioneren. Voldoende slaap van 8-9 uur per nacht zorgt ervoor dat je lichaam kan herstellen en biedt bescherming tegen genetische kwetsbaarheid.

De omstandigheden in het gezin waarin je wordt geboren vormen de volgende stap in de vorming van draagkracht. Als je beide ouders zelf zijn opgegroeid in een stabiel en warm gezin, dan is er een grote kans dat ze stabiele en veilige ouders voor jou kunnen zijn zodat jij je veilig kunt hechten. Als jouw ouders door omstandigheden stress ervaren, bijvoorbeeld financiële zorgen, relatieproblemen of als zijzelf geen veilige jeugd hebben gehad, dan zal je automatisch gebruik maken van jouw interne hulpbronnen om met die (relatief) onveilige situatie om te gaan. Interne hulpbronnen zijn talenten en kwaliteiten waarover je van nature beschikt en die vaak je latere overlevingsstrategieën vormen.

Als je bijvoorbeeld onveilig gehecht raakt, kun je al doende leren om vooral op jezelf te vertrouwen. Maar je kunt ook steeds opnieuw proberen om de hoeveelheid stress te verminderen door je ouders zoveel mogelijk te gaan helpen en voor hen te gaan zorgen. Welke strategie of strategieën je kiest om met je omgeving om te gaan, is vooral afhankelijk van jouw aangeboren kwaliteiten, temperament en karakter. Een introverter kind zal zich meer terugtrekken en de kat uit de boom kijken alvorens te handelen, een extraverter kind zal drukker gedrag vertonen, veel naar buiten gaan of proberen iedereen blij te maken. In een volgend blog zal ik dieper ingaan op conclusies die je onbewust trekt over jezelf en de wereld en de overlevingsstrategieën die je daarbij onbewust ontwikkelt.

De hoeveelheid stress in het gezin, bij de oppas of het kinderdagverblijf, vraagt niet alleen om een psychologische aanpassing. Ook het lichaam zal een respons geven. Bij stress is dat de stresshormoon-as, in medische termen de HPA-as genoemd, die wordt gevormd door de hypothalamus, de hypofyse en de bijnieren. Stresshormonen worden aangemaakt en weer verminderd zodra de stressor uit beeld is.  Dit complexe proces, dat je hieronder kunt zien en o.a. tot bijnieruitputting, slapeloosheid, depressie, burnout, hart- en vaatziekten en overgewicht kan leiden, zal ik in een volgend blog meer uitleggen.

Tekst loopt door onder de afbeelding

hpa-as

De stresshormoon-as werkt als een thermostaatknop op je centrale verwarming. Als er stress is wordt de knop wat hoger gedraaid, in rust kan hij een paar graden naar beneden. Wat gebeurt er met de stresshormoon-as als er tijdens de zwangerschap of eerste jaren relatief veel stressfactoren zijn? Of als je genen van (één van beide) ouders krijgt die zelf veel hebben blootgestaan aan stress? Dan wordt de thermostaat van je stresshormoon-as permanent te hoog afgesteld, waardoor er continu een verhoogde afgifte van het stresshormoon cortisol is. Het gevolg hiervan is een levenslange verhoogde gevoeligheid voor stress. Dit kan flink wat psychologische en lichamelijke klachten geven, waaronder slapeloosheid, depressie, burnout, overgewicht, hart- en vaatziekten en bijnieruitputting. Hoe beter je inzicht in je eigen ‘gebruiksaanwijzing’, hoe beter het je zal lukken om een gezonde balans tussen draagkracht en draaglast te bewaren.

Bij mij in de praktijk onderzoek ik samen met jou als cliënt welke erfelijke, epigenetische, biologische, psychologische en omgevingsfactoren je draagkracht vormen en wat dat betekent voor de hoeveelheid draaglast. Je leert hoe je je balans kunt bewaren en waar nodig kan een homeopathisch middel je zelfhelend vermogen van binnenuit stimuleren. Een zelfonderzoek volgens de ZelfKennisMethode (ZKM) is de eerste stap naar diepgaand inzicht en bewustwording, waardoor een veranderingsproces van binnenuit in gang wordt gezet.

Wil je snel een afspraak maken? Klik dan hier.

Lees hier verder voor informatie over natuurlijke zelfzorgmiddelen bij stress.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s